Fazla mesai ücreti hesaplama nedir?
Fazla mesai ücreti hesaplama, bir çalışanın İş Kanunu'nda belirlenen haftalık yasal çalışma süresi olan 45 saati aşan çalışmalarına karşılık alması gereken ek ücreti doğru biçimde belirleme sürecidir. Bu hesaplama; aylık brüt maaş, haftalık çalışma saati ve fazla mesai saat sayısı esas alınarak yapılır. Standart 45 saatlik sözleşmede her fazla mesai saati normal saatlik ücretin %50 fazlasıyla, 45 saatin altında sözleşmesi olanlarda ise ara saatler için %25 zam uygulanır.
Yukarıdaki hesaplama aracımız, güncel 2026 yasal parametrelerine uygun olarak hem standart 45 saatlik iş sözleşmelerine hem de daha kısa süreli kısmi çalışma sözleşmelerine göre fazla mesai tutarını anında hesaplar. Hesaplama sonucunda saatlik ücret, fazla mesai saatlik ücreti ve toplam fazla mesai tutarı brüt olarak ayrı ayrı gösterilir. Böylece çalışanlar haklarını net biçimde öğrenirken işverenler de bordro maliyetlerini doğru planlayabilir.
Fazla mesai nedir?
Kanunen belirlenmiş çalışma süresi olan haftalık 45 saati aşan çalışmalar, İş Kanunu md. 41 uyarınca fazla mesai veya fazla çalışma olarak tanımlanır. Çalışan, normal mesai ücretine ek olarak fazladan çalıştığı her saat için yasal zam oranı üzerinden ek ücret almaya hak kazanır.
- Yıllık azami fazla mesai süresi: 270 saat
- Fazla mesai için çalışanın yazılı onayı zorunludur
- Onay, özgür irade ile alınmalıdır
Fazla mesai ücreti nedir?
İş Kanunu'na göre fazla mesai yapan işçiye, normal saatlik ücretinin %50 fazlası oranında ek ücret ödenmesi zorunludur. Sözleşmesinde haftalık 45 saatin altında çalışma şartı bulunan işçiler için ise iki farklı oran uygulanır:
- Sözleşme süresi ile 45 saat arası: %25 zam
- 45 saati aşan çalışmalar: %50 zam
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Fazla mesai ücreti hesaplamasının temel adımları şu şekildedir:
Saatlik ücret hesaplama
Saatlik ücret = Aylık brüt maaş ÷ (30 × Haftalık saat ÷ 6)
45 saatlik hafta için: Maaş ÷ 225
Fazla mesai saatlik ücreti
Fazla mesai saatlik ücret = Saatlik ücret × 1,5
Normal saatlik ücretin %50 fazlası
Toplam fazla mesai ücreti
Toplam = Fazla mesai saatlik ücreti × Fazla mesai saat sayısı
Elde edilen tutar brüt ücrete eklenir
Örnek Hesaplama
Aylık 60.000 TL brüt maaş alan, haftada 45 saat çalışan bir işçi 10 saat fazla mesai yaparsa:
| Aylık çalışma saati | 30 × (45 ÷ 6) = 225 saat |
| Saatlik ücret | 60.000 ÷ 225 = 266,67 TL |
| Fazla mesai saatlik ücreti | 266,67 × 1,5 = 400,00 TL |
| 10 saat fazla mesai ücreti | 400,00 × 10 = 4.000,00 TL |
| Fazla mesai dahil toplam brüt | 60.000 + 4.000 = 64.000,00 TL |
Kimler fazla mesai yapamaz?
İş Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında bazı çalışanlar fazla mesaiye tabi tutulamaz:
- 18 yaşından küçük işçiler
- Gebelik, yeni doğum veya emzirme dönemindeki kadın işçiler
- Doktor raporu ile iş göremezliği belgelenen çalışanlar
- Kısmi süreli (part-time) iş sözleşmesiyle çalışanlar
- Gece vardiyasında düzenli çalışan işçiler
- Maden, tünel, kablo ve kanalizasyon gibi yer ve su altı işçileri
- Günde en fazla 7,5 saat çalışılabilecek sağlık ve güvenlik riski yüksek işlerdeki çalışanlar